Viêm amidan là một trong những bệnh lý tai mũi họng phổ biến ở cả trẻ em và người lớn. Nhiều người thường cho rằng đây chỉ là tình trạng đau họng thông thường nên chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc bỏ qua các dấu hiệu ban đầu. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, viêm amidan có thể tái phát nhiều lần, gây ảnh hưởng đến việc ăn uống, giấc ngủ và chất lượng cuộc sống. Nghiêm trọng hơn, bệnh còn có nguy cơ dẫn đến các biến chứng ở tim, thận và khớp.
Viêm amidan là gì?
Amidan là hai khối mô bạch huyết nằm ở hai bên thành họng, đóng vai trò như một "hàng rào miễn dịch" giúp ngăn chặn vi khuẩn và virus xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp và đường tiêu hóa. Khi tác nhân gây bệnh tấn công quá mạnh hoặc hệ miễn dịch suy giảm, amidan sẽ bị viêm, sưng đỏ và đau, tạo nên tình trạng viêm amidan.
Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ em do hệ miễn dịch còn đang phát triển. Người lớn cũng có thể mắc bệnh, đặc biệt khi thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, khói bụi hoặc có sức đề kháng kém.
Dấu hiệu của viêm amidan cấp tính
Viêm amidan cấp tính thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng rõ ràng. Người bệnh thường sốt cao từ 39 đến 40 độ C, kèm theo cảm giác mệt mỏi, đau đầu và ớn lạnh. Cổ họng trở nên sưng đỏ, đau rát khiến việc nuốt nước bọt hay ăn uống cũng trở nên khó khăn.
Bên cạnh đó, hơi thở có thể xuất hiện mùi hôi do vi khuẩn phát triển trong vùng viêm. Lưỡi thường phủ một lớp trắng, môi khô do sốt và mất nước. Cảm giác chán ăn, cơ thể uể oải và thiếu năng lượng cũng là những biểu hiện thường gặp trong giai đoạn này.
Đây là thời điểm thuận lợi nhất để điều trị, bởi nếu được thăm khám và dùng thuốc đúng chỉ định, các triệu chứng có thể cải thiện nhanh chóng và hạn chế nguy cơ chuyển sang mạn tính.
Viêm amidan mạn tính có biểu hiện như thế nào?
Nếu viêm amidan tái phát nhiều lần hoặc điều trị không triệt để, bệnh có thể tiến triển thành viêm amidan mạn tính. Khác với giai đoạn cấp tính, người bệnh thường không còn sốt cao hay đau họng dữ dội, nhưng các triệu chứng lại kéo dài và gây nhiều phiền toái trong sinh hoạt hằng ngày.
Người mắc viêm amidan mạn tính thường xuyên cảm thấy hơi thở có mùi, cổ họng luôn có cảm giác vướng như có dị vật. Tình trạng đau rát họng âm ỉ, khàn tiếng hoặc mất tiếng cũng xuất hiện khá phổ biến. Ngoài ra, nhiều người còn bị mệt mỏi kéo dài, ngủ không ngon giấc, ngủ ngáy hoặc thở khò khè. Trong một số trường hợp nặng, amidan phì đại có thể gây ngưng thở khi ngủ, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.
Hai thể viêm amidan mạn tính thường gặp
Viêm amidan mạn tính được chia thành hai thể chính là thể quá phát và thể xơ teo.
Thể quá phát thường gặp ở trẻ em. Khi đó, amidan sưng to bất thường, làm hẹp đường thở và khiến trẻ khó nuốt, khó thở, ngủ ngáy hoặc phải thở bằng miệng. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất cũng như chất lượng giấc ngủ của trẻ.
Ngược lại, thể xơ teo thường xuất hiện ở người trưởng thành. Mặc dù kích thước amidan nhỏ hơn nhưng bên trong lại có nhiều hốc sâu, tạo điều kiện cho thức ăn, vi khuẩn và tế bào chết tích tụ. Điều này khiến người bệnh thường xuyên bị hôi miệng, cảm giác vướng họng và đôi khi khạc ra các hạt trắng có mùi hôi rất khó chịu.
Nguyên nhân gây viêm amidan
Viêm amidan chủ yếu xảy ra do virus hoặc vi khuẩn tấn công, đặc biệt là liên cầu khuẩn nhóm A. Ngoài ra, thời tiết thay đổi đột ngột, môi trường ô nhiễm, khói bụi, khói thuốc lá, vệ sinh răng miệng kém hoặc sức đề kháng suy giảm cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Những người thường xuyên tiếp xúc với nguồn lây bệnh hoặc có tiền sử viêm họng kéo dài cũng dễ bị viêm amidan tái phát nhiều lần.
Biến chứng nguy hiểm của viêm amidan
Không ít người cho rằng viêm amidan chỉ gây đau họng và sẽ tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên, nếu bệnh kéo dài hoặc điều trị không đúng cách, vi khuẩn có thể lan rộng và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.
Biến chứng thường gặp là áp xe quanh amidan, khiến người bệnh đau họng dữ dội, khó nuốt, khó há miệng và có nguy cơ tắc nghẽn đường thở. Ngoài ra, vi khuẩn còn có thể lan sang tai giữa hoặc xoang, gây viêm tai giữa và viêm xoang kéo dài.
Đặc biệt, ở những trường hợp nhiễm liên cầu khuẩn nhưng không điều trị triệt để, người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng như thấp tim, viêm cầu thận hoặc viêm khớp. Đây đều là những biến chứng có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng khi xuất hiện các triệu chứng như đau họng kéo dài nhiều ngày, sốt cao liên tục, nuốt đau nhiều, khó ăn uống, khó thở hoặc hơi thở có mùi kéo dài. Những trường hợp viêm amidan tái phát nhiều lần trong năm hoặc xuất hiện mủ trắng trên bề mặt amidan cũng cần được thăm khám để có hướng điều trị phù hợp.
Việc khám và điều trị sớm không chỉ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm.
Cách phòng ngừa viêm amidan
Để phòng ngừa viêm amidan, mỗi người nên giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ, súc miệng bằng nước muối sinh lý, uống đủ nước và bổ sung nhiều rau xanh, trái cây nhằm tăng cường sức đề kháng. Đồng thời, cần giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh, hạn chế sử dụng đồ uống quá lạnh, tránh tiếp xúc với khói bụi và khói thuốc lá. Việc tập luyện thể dục thường xuyên và điều trị dứt điểm các bệnh lý tai mũi họng cũng góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và tái phát.
Viêm amidan là bệnh lý phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh và điều trị đúng cách sẽ giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục, hạn chế tái phát và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm. Khi xuất hiện các triệu chứng như đau họng, sốt cao, nuốt đau, hơi thở có mùi hoặc viêm tái phát nhiều lần, hãy chủ động đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
